मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजनेच्या लाखो लाभार्थी महिलांसाठी एक महत्त्वाची बातमी समोर आली आहे. नोव्हेंबर २०२५ पासून रखडलेले हफ्ते (किस्त) जमा होण्यासाठी शासनाने ई-केवायसी (eKYC) ची शेवटची संधी दिली आहे. ज्या लाखो लाडक्या बहिणींच्या खात्यात आतापर्यंत रखडलेले हफ्ते जमा झाले नाहीत, त्यांनी घाबरून न जाता ३० एप्रिल २०२६ पर्यंत आपली eKYC प्रक्रिया पूर्ण करावी, अन्यथा त्यांना पुढील हफ्ते बंद होण्याचा धोका आहे.
eKYC म्हणजे काय आणि का आहे अनिवार्य?
शासनाकडून थेट लाभ हस्तांतरण (DBT) सुरळीत व्हावे आणि योजनेचा लाभ फक्त पात्र महिलांनाच मिळावा, यासाठी eKYC अनिवार्य करण्यात आले आहे. यामुळे बनावट लाभार्थी किंवा चुकीची नोंद असलेल्या खात्यांवर नियंत्रण ठेवता येते. सुरुवातीला ही प्रक्रिया नोव्हेंबर २०२५ पर्यंत पूर्ण करायची होती, मात्र तांत्रिक अडचणी आणि पुरामुळे अनेक महिला ही प्रक्रिया पूर्ण करू शकल्या नाहीत.
असे असताना, गेल्या काही दिवसांत या प्रक्रियेत आणखी एक महत्त्वाचा बदल झाला आहे. ३१ मार्च २०२६ रोजी eKYC ची मुदत संपल्यानंतर, सुमारे ६८ लाख खाती बंद करण्यात आली होती, मात्र सरकारने या निर्णयाचा आढावा घेत लाभार्थ्यांना दिलासा दिला आहे.
काही विशेष निरीक्षणे :
- चुकीची नोंदणी : प्राथमिक तपासणीत सुमारे २४ लाख लाभार्थी ‘सरकारी कर्मचारी’ आढळून आल्या होत्या. पुढील चौकशीत त्यापैकी २० लाख लाभार्थी पात्र ठरल्याने त्यांची प्रकरणे पुढे गेली आहेत.
- बंद खाती : eKYC नसल्यामुळे तब्बल ६८ लाख खाती बंद करण्यात आली होती, परंतु आता मुदतवाढ झाल्याने या खात्यांना पुन्हा सुरू होण्याची संधी मिळाली आहे.
रखडलेले हफ्ते जमा होण्यासाठी नेमके काय करावे?
राज्य महिला व बालविकास मंत्री अदिती तटकरे यांनी स्पष्ट केले आहे की, ही शेवटची संधी आहे. कृपया खालील सूचनांचे पालन करा:
१) आधार लिंकिंग बँक खात्याशी करा (Bank Account Linking) :
आपले बँक खाते आधार क्रमांकाशी लिंक असणे गरजेचे आहे. थेट लाभ हस्तांतरण (DBT) साठी ही सर्वात महत्त्वाची अट आहे.
२) eKYC ची शेवटची तारीख : ३० एप्रिल २०२६ ही eKYC दुरुस्ती करण्याची शेवटची तारीख आहे.
३) विधवा किंवा पती नसल्यास काय करावे?
अनेक बहिणींनी विचारले आहे की, जर पती किंवा वडील हयात नसतील तर त्यांचा आधार क्रमांक कसा टाकायचा? यासाठी शासनाने पर्यायी उपाय सांगितला आहे. ज्या महिलांचे पती दिवंगत आहेत, त्यांनी त्यांच्या मृत्यूचे प्रमाणपत्र (Death Certificate) जिल्हा महिला व बालविकास अधिकाऱ्यांकडे सादर करावे. जर त्या घटस्फोटित असतील तर कोर्टाचा घटस्फोटाचा आदेश सादर करावा.
eKYC प्रक्रिया ऑनलाइन आणि ऑफलाइन कशी करावी?
ऑनलाइन प्रक्रिया (स्वतः करण्यासाठी सोप्या पद्धती):
- स्टेप १ : अधिकृत संकेतस्थळावर जा: https://ladakibahin.maharashtra.gov.in
- स्टेप २ : मुख्य पानावरील ‘e-KYC’ या पर्यायावर क्लिक करा.
- स्टेप ३ : आपला आधार क्रमांक टाका आणि Captcha भरून ‘Send OTP’ वर क्लिक करा.
- स्टेप ४ : आपल्या आधारशी नोंदणीकृत मोबाईल नंबरवर आलेला OTP टाका. (लक्षात ठेवा: OTP येत नसल्यास, आपला मोबाईल आधारशी लिंक नसेल).
- स्टेप ५ : पती किंवा वडिलांचा आधार क्रमांक टाका (उपलब्ध असल्यास) आणि त्यावर येणारा OTP टाका.
- स्टेप ६ : जातीचा पर्याय निवडा व घोषणा मान्य करून सबमिट करा.
ऑफलाइन प्रक्रिया (अंगणवाडी/तलाठी कार्यालयात):
जर तुम्हाला ऑनलाइन प्रक्रिया करता येत नसेल किंवा तुमचा मोबाईल क्रमांक बदललेला असेल, तर काळजी करू नका. जवळच्या अंगणवाडी सेविका, ग्रामपंचायत, सेतू केंद्र (Setu Center) किंवा तहसील कार्यालयात जाऊन मदत घ्या. आपले सर्व कागदपत्रे (आधार कार्ड, रेशन कार्ड) सोबत घेऊन जा.
असे का होत आहे? नेमकी अडचण काय?
शासनाने ही मोहीम सुरू केली ती योजनेतील गैरव्यवस्था संपवण्यासाठी. काही ठिकाणी पात्र नसलेल्या सरकारी कर्मचाऱ्यांनी किंवा पुरुषांनीही या योजनेचा लाभ घेतल्याचे निदर्शनास आले होते. त्यामुळे पात्र उमेदवारांची छाननी करण्यासाठी eKYC अनिवार्य करण्यात आले. काहीवेळा तांत्रिक कारणांमुळे किंवा फॉर्म भरताना झालेल्या अल्पशा चुकीमुळे (जसे ‘सरकारी नोकरी’ चा पर्याय चुकून निवडला गेला) किस्त थांबतात. आता अशा चुका सुधारण्याची ही संधी आहे.
सारांश :
लक्षात ठेवा, ३० एप्रिल २०२६ ही अंतिम तारीख आहे. आपले रखडलेले नोव्हेंबर ते फेब्रुवारीचे हफ्ते जमा व्हावेत असे वाटत असल्यास, कृपया लगेच बँक खाते आधारशी लिंक करा आणि अधिकृत संकेतस्थळावरून eKYC प्रक्रिया पूर्ण करा. ही संधी हातातून जाऊ देऊ नका.
ही माहिती विविध अधिकृत सूत्रांवर आधारित आहे. कृपया शेवटची तारीख ओलांडू नये याची काळजी घ्या.