मुंबई: राज्य सरकारच्या महत्त्वाकांक्षी ‘मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजने’ अंतर्गत लाभार्थी महिलांसाठी महत्त्वाची बातमी आहे. eKYC (इलेक्ट्रॉनिक नो युअर कस्टमर) मधील त्रुटी सुधारण्यासाठी देण्यात आलेली अंतिम मुदत वाढवण्यात आली आहे. ज्या महिलांचे हप्ते तांत्रिक कारणांमुळे किंवा अर्जातील चुकांमुळे थांबले आहेत, त्यांच्यासाठी ही सुवर्णसंधी आहे.
eKYC दुरुस्तीसाठी नवीन अंतिम तारीख काय?
पूर्वी, eKYC मधील चुका दुरुस्त करण्यासाठी ३१ मार्च २०२६ ही अंतिम तारीख होती. मात्र, अद्यापही अनेक महिलांची दुरुस्ती प्रक्रिया पूर्ण झालेली नसल्याने, राज्य सरकारने यात मुदतवाढ दिली आहे. महिला व बालविकास मंत्री आदिती तटकरे यांनी केलेल्या घोषणेनुसर, आता लाभार्थी महिला ३० एप्रिल २०२६ पर्यंत आपली eKYC दुरुस्ती करू शकतात.
ही मुदतवाढ ही लाभार्थी महिलांसाठी शेवटची संधी मानली जात आहे. सरकारी सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, यानंतर पुन्हा मुदतवाढ मिळण्याची शक्यता फारशी नाही. त्यामुळे ज्या महिलांचा हप्ता थांबला आहे, त्यांनी या दुरुस्तीकडे गांभीर्याने लक्ष द्यावे.
eKYC मध्ये कोणत्या चुका होऊ शकतात?
‘लाडकी बहीण’ योजनेअंतर्गत महिलांचे हप्ते थांबण्यामागे प्रामुख्याने eKYC मधील किरकोळ चुका कारणीभूत ठरतात. या चुकांची दुरुस्ती करणे आता अनिवार्य करण्यात आले आहे. सामान्यतः खालील प्रकारच्या चुका आढळून येतात:
- कुटुंबातील सरकारी नोकरी/पेन्शनबाबत चुकीची माहिती: अनेक महिलांनी अर्ज करताना कुटुंबातील सदस्य सरकारी नोकरीत असल्याचा पर्याय चुकीचा निवडला आहे किंवा पेन्शनबाबत गैरसमज केला आहे. यामुळे पात्रता ठरवताना अडचणी निर्माण होतात.
- बँक अकाउंट लिंकिंगमध्ये अडचण: अर्जात नमूद केलेले बँक खाते आधारशी लिंक नसेल किंवा खाते निष्क्रिय असेल तर हप्ता जमा होत नाही.
- आधार तपशीलातील त्रुटी: आधार कार्डमधील नाव, जन्मतारीख इतर कागदपत्रांशी जुळत नसल्यास eKYC प्रक्रिया अपूर्ण राहते.
या सर्व तांत्रिक अडचणी दूर करून आपला अर्ज अद्ययावत करण्याची संधी सरकारने दिली आहे.
किती महिलांनी eKYC दुरुस्ती करायची आहे? (आकडेवारी)
या योजनेच्या सुरुवातीच्या काळात महाराष्ट्रात सुमारे २.४७ कोटी ते २.६३ कोटी महिलांनी लाभार्थी म्हणून नोंदणी केली होती. मात्र, eKYC प्रक्रिया पार पडल्यानंतर आणि पात्रतेचा निकष लागू केल्यानंतर लाभार्थी महिलांची संख्या लक्षणीयरीत्या कमी झाली आहे.
सद्यस्थितीत eKYC पूर्ण झाल्यानंतर पात्र लाभार्थींची संख्या सुमारे १.५६ कोटी ते १.७६ कोटी इतकी आहे.
याचा सरळ अर्थ असा की, सुमारे ७० ते ८० लाख महिलांना विविध कारणांमुळे अपात्र ठरवण्यात आले आहे किंवा त्यांची eKYC प्रक्रिया अपूर्ण राहिली आहे. या लाखो महिलांसाठी ही मुदतवाढ अत्यंत महत्त्वाची आहे.
फेब्रुवारी-मार्चचे रखडलेले हप्ते मिळतील का?
या प्रश्नाचे उत्तर ‘होय’ आहे, पण अटीवर. ज्या महिलांचा हप्ता केवळ eKYC मधील चुकीमुळे थांबला आहे, त्यांनी ३० एप्रिलपर्यंत आपली दुरुस्ती केल्यास, फेब्रुवारी आणि मार्च महिन्याचे रखडलेले हप्तेही त्यांना मिळू शकतात. ही त्यांच्यासाठी शेवटची संधी असून, सरकारी अधिकाऱ्यांनी याकडे लक्ष देण्याचे आवाहन केले आहे.
eKYC दुरुस्ती कशी करावी?
eKYC दुरुस्तीसाठी लाभार्थी महिलांनी खालील माध्यमांचा वापर करावा:
१. नजीकच्या सेतू सुविधा केंद्राशी संपर्क: आपल्या गावातील किंवा परिसरातील सेतू सुविधा केंद्र (CSC) किंवा नगरपालिका/ग्रामपंचायत येथे जाऊन मदत घ्यावी.
२. अधिकृत संकेतस्थळ: ‘माझी लाडकी बहीण’ योजनेच्या अधिकृत संकेतस्थळावर जाऊन आपल्या नोंदणी क्रमांकाने लॉग इन करून आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करावीत.
३. नागरी सेवा केंद्र: शहरी भागातील नागरी सेवा केंद्रात जाऊनही ही प्रक्रिया पूर्ण करता येते.
लक्षात ठेवा: दुरुस्तीसाठी आधार कार्ड, बँक पासबुक, रेशन कार्ड यासारखी कागदपत्रे सोबत ठेवणे आवश्यक आहे.
निष्कर्ष: ही शेवटची संधी, गमावू नका
मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना ही राज्यातील महिलांच्या आर्थिक सक्षमीकरणासाठीची एक मोठी योजना आहे. या योजनेअंतर्गत दरमहा १५०० रुपयांची आर्थिक मदत महिलांच्या उदरनिर्वाहासाठी उपयुक्त ठरत आहे. अशा स्थितीत केवळ eKYC मधील किरकोळ चुकीमुळे हा लाभ हातून निसटून जाऊ नये, यासाठी सरकारने ही शेवटची संधी दिली आहे.
३० एप्रिल २०२६ ही तारीख ओलांडल्यानंतर अपात्र ठरलेल्या महिलांचा योजनेत पुन्हा समावेश होणे कठीण होईल. त्यामुळे सर्व लाभार्थी महिलांनी तातडीने आपली eKYC स्थिती तपासून घ्यावी आणि आवश्यक असल्यास दुरुस्ती करून घ्यावी.
अस्वीकरण (Disclaimer): हा लेख सामान्य माहितीच्या उद्देशाने तयार करण्यात आला आहे. योजनेसंदर्भातील अधिकृत आणि अद्ययावत माहितीसाठी कृपया संबंधित विभागाच्या अधिकृत संकेतस्थळाला भेट द्यावी.