महाराष्ट्रातील दिव्यांग बांधवांसाठी एक महत्त्वाची आणि दिलासा देणारी बातमी समोर आली आहे. राज्य सरकारकडून स्वयंरोजगार सुरू करण्यासाठी ₹15,000 पर्यंत थेट अनुदान देणारी नवी योजना सुरू करण्यात आली आहे. ही योजना “Divyang Toolkit Yojana” म्हणून ओळखली जाते आणि यामध्ये कोणतेही कर्ज नसून थेट अनुदान (grant) दिले जाते. त्यामुळे छोटा व्यवसाय सुरू करण्याची इच्छा असलेल्या दिव्यांग व्यक्तींसाठी ही मोठी संधी आहे.
काय आहे Divyang Toolkit Yojana?
ही योजना दिव्यांग व्यक्तींना स्वतःच्या पायावर उभे राहण्यासाठी मदत करणारी आहे. या योजनेअंतर्गत व्यवसायासाठी लागणारी टूलकिट खरेदी करण्यासाठी सरकारकडून थेट आर्थिक मदत दिली जाते.
उदाहरणार्थ:
- शिवणकाम (Sewing Machine)
- मोबाईल दुरुस्ती (Mobile Repair Kit)
- ब्यूटी पार्लर साहित्य
- इलेक्ट्रिशियन / सुतारकाम टूल्स
यामुळे दिव्यांग व्यक्ती घरबसल्या किंवा छोट्या स्तरावर व्यवसाय सुरू करू शकतात.
₹1,000 वरून थेट ₹15,000 – मोठी वाढ
पूर्वी या योजनेअंतर्गत फक्त ₹1,000 अनुदान दिले जात होते. मात्र आता सरकारने ही रक्कम वाढवून ₹15,000 पर्यंत केली आहे. म्हणजेच जवळपास १५ पट वाढ करण्यात आली आहे. ही वाढ दिव्यांग व्यक्तींसाठी मोठा आर्थिक आधार ठरणार आहे.
कर्ज नाही – थेट अनुदान (Grant)
या योजनेतील सर्वात मोठा फायदा म्हणजे तुम्हाला कोणतेही कर्ज घ्यावे लागणार नाही. सरकारकडून मिळणारी रक्कम ही परत न करावी लागणारी अनुदान (grant) आहे. त्यामुळे कोणताही आर्थिक ताण न घेता तुम्ही व्यवसाय सुरू करू शकता.
DBT द्वारे थेट खात्यात पैसे
या योजनेअंतर्गत निधी Direct Benefit Transfer (DBT) पद्धतीने दिला जातो. म्हणजेच पैसे थेट तुमच्या आधार लिंक बँक खात्यात जमा होतात. नंतर तुम्ही व्यवसाय सुरू केल्याची खातरजमा केली जाते.
पात्रता (Eligibility Criteria)
या योजनेसाठी अर्ज करण्यासाठी खालील अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे:
- अर्जदार महाराष्ट्राचा रहिवासी असावा
- किमान ४०% दिव्यांगत्व (UDID कार्ड आवश्यक)
- वय १८ ते ५० वर्षे
- आधार लिंक बँक खाते असणे आवश्यक
- वार्षिक उत्पन्न साधारण ₹1,00,000 पर्यंत
- कौशल्य प्रशिक्षण घेतले असल्यास प्राधान्य
- महिलांना विशेष प्राधान्य
अर्ज कसा करावा? (Step-by-Step Guide)
या योजनेसाठी अर्ज करण्यासाठी खालील प्रक्रिया करा:
Step 1: अधिकृत पोर्टलला भेट द्या
https://divyangsahayakportal.maharashtra.gov.in
Step 2: One Time Registration (OTR) करा
UDID कार्ड, आधार कार्ड, बँक डिटेल्स आणि फोटो अपलोड करा
Step 3: योजना निवडा
“Toolkit / Self Employment” संबंधित योजना निवडा
Step 4: अर्ज सबमिट करा
सर्व माहिती भरून अर्ज सबमिट करा
Step 5: निवड प्रक्रिया
जिल्हा स्तरावर समिती अर्जांची तपासणी करून पात्र लाभार्थी निवडते
Step 6: पैसे खात्यात जमा
निवड झाल्यास ₹15,000 थेट खात्यात जमा केले जातात
आवश्यक कागदपत्रे
- UDID / दिव्यांग प्रमाणपत्र
- आधार कार्ड
- बँक पासबुक
- पासपोर्ट साइज फोटो
- निवास प्रमाणपत्र
- उत्पन्न प्रमाणपत्र
- कौशल्य प्रशिक्षण प्रमाणपत्र (असल्यास)
शेवटची तारीख (Last Date)
सध्या या योजनेसाठी कोणतीही निश्चित अंतिम तारीख जाहीर झालेली नाही. योजना नुकतीच जाहीर झाली आहे आणि अर्ज सुरू आहेत किंवा लवकरच सुरू होतील. त्यामुळे निधी मर्यादित असल्याने शक्य तितक्या लवकर अर्ज करणे आवश्यक आहे.
इतर संबंधित योजना
Financial Assistance for Self Employment योजनेअंतर्गत ₹1.5 लाखांपर्यंत मदत मिळू शकते. यामध्ये 80% बँक कर्ज आणि 20% सबसिडी (₹30,000 पर्यंत) दिली जाते.
MSHFDC (Maharashtra State Handicapped Finance and Development Corporation) मार्फत विविध कर्ज योजना उपलब्ध आहेत, जसे की ई-व्हेईकल आणि इतर व्यवसायासाठी कर्ज सुविधा.
महत्त्वाच्या सूचना
- अर्ज फक्त सरकारी पोर्टलवरच करा
- कोणत्याही एजंट किंवा फसवणुकीपासून सावध राहा
- UDID कार्ड नसल्यास त्वरित काढून घ्या
- अधिक माहितीसाठी जवळच्या जिल्हा समाज कल्याण कार्यालयाशी संपर्क करा
निष्कर्ष
Divyang Toolkit Yojana ही दिव्यांग व्यक्तींना आर्थिक स्वावलंबन देणारी एक महत्त्वाची योजना आहे. ₹15,000 चे थेट अनुदान मिळाल्यामुळे छोटा व्यवसाय सुरू करणे अधिक सोपे झाले आहे. जर तुम्ही पात्र असाल, तर वेळ न दवडता अर्ज करून या योजनेचा लाभ घ्या.